Phokaia
Foça
Çandarlı
Körfezi ile İzmir Körfezi arasında bir yarımada üzerinde bulunan Foça, İzmir’e
65 km. uzaklıktadır.
Kara,
hava, deniz ve demiryolu ile ulaşılabilen İzmir’den Foça’ya her gün yarım
saatte bir karşılıklı olarak otobüs seferleri yapılmaktadır.
Balıkçılık
ve Turizm ilçenin başlıca geçim kaynaklarıdır.
12 İyon
kentinden biri olan Foça’da yaşayanlar, İ.Ö. 6 yy.da Fransa’nın güneyinde
Marsilya kentini kurmuşlardır.
Marsilya
ile Foça’nın tarihsel bağlantısı 1993’te Fransa Akademiler Toplantısının
Marsilya’da yapılmasıyla kamuoyuna açıklanmış ve resmiyet kazanmıştır.
FOÇA OZEL ÇEVRE KORUMA BOLGESİ
Arkeoloji,
doğal ve mimari değerlerin bir bütün olarak yer aldığı Foça, sahip olduğu
değerlerin korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamak amacıyla 1990
yılında Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiştir.
FOK KORUMA PİLOT BOLGESİ
1991
yılında Foça, Akdeniz Foku Türkiye Ulusal Komitesi tarafından “Pilot Bölge”
seçilmiştir. Ayrıca
WWF’nin
bürosu da çalışmalarını Foça’da sürdürmektedir.
Haziran
1993’ten beri proje ekibi tarafından yapılan araştırmalarda, Fokların yaşamak
için Foça adalarını
seçtiği
belirlenmiştir. Fokların yanı sıra bazı kuş cinsleri için de Foça adaları son
derece önemlidir.
MESAFELER
Foça - İstanbul : 668 km.
Foça - İzmir : 65 km.
Foça - Bergama : 85 km.
Foça - Efes :144 km.
Foça - Pamukkale : 326 km.
Foça-Çeşme :160km.
Foça-Assos :255 km.
Foça - Truva : 290 km.
Foça - Yeni Foça : 22 km.
TAŞ EV (PERS MEZAR ANITI)
İzmir
Yolu yakınında Foça’nın doğusundadır. M.O. 4 yy.da Lydia-Lykya geleceğinde Pers
etkisinde yapılmış bir mezar anıtıdır.
DIŞ KALE
1678
yılında inşa edilen bu kale kısmen bütünlüğünü korumakta olup, pitoreks bir
görünümü vardır. İç kısmında bir Türk hamamının kalıntıları bulunur.
ŞEYTAN HAMAMI
Antik
çağda kayalara oyularak yapılmış aile mezarıdır. Mezar uzun bir dromos (yol) ve
iki mezar odasından oluşmuştur. Ord. Prof.Dr. Ekrem AKURGAL’ın yapmış olduğu
kazılar sırasında mezarda bulunan Hellen seramiği, mezarın MÖ. 4 yy’a ait
olduğunu ortaya koymuştur.
SİREN KAYALIKLARI
Tümüyle
volkanik bir yapıya sahip olan Foça’da fokları andıran adaların en büyüğü olan
Orak adasının kuzey batısındadır.Mitolojide kuş vücutlu kadın başlı olup,
yaptıkları büyülü müziğin güzelliği ile bilinen sirenlerin burada yaşadığı ve
gemicilere yollarını .şaşırtıp bu kayalıklara çarptırdıklarına inanılırdı.
KYBELE AÇIK HAVA TAPINAĞI
MC. 580
yıllarında yapıldığı sanılmaktadır. Deniz kıyısında bulunan bu kutsal alanın
yaslandığı kayalık üzerindeki sur duvarları, dört ayrı dönem gösterir.
Olasılıkla Tanrıça Kybele’nin heykel ve kabartmaları nişler içinde
bulunmaktaydı.
ATHENA TAPINAĞI
Baş
tanrıça Athena’nın tahtadan heykelinin yer aldığı. İon dünyasının en eski
tapınağı bugünkü lisenin bahçesinde, körfeze ve kente hakim kayalık düzlükte
yer alıyordu. Bu kayalık alanda aynı zamanda Anadolu’nun ana tanrıçası olan
Kybele’de saygı görüyordu. 1993 kazıları sırasında ortaya konulan Kybele açık
hava tapınağı bunu gösterir.1952-1970 yılları arasında aralıklı olarak
Ord.Prof.Dr.Ekrem AKURGAL tarafından yapılan kazılar, 1998 yılından itibaren
JTI (Japan Tobacco international) Türkiyenin desteğiyle yeniden ele alındı.
Tapınağın bir podium üzerine oturduğu anlaşıldı. Kazılar halen devam etmektedir.
SUR VE BEŞKAPILAR
Ortaçağdan kalma, şehrin etrafını çevreleyen surların en
iyi korunmuş bölümleri, yarım ada üzerindeki Bizans, Ceneviz ve Osmanlı
dönemlerine ait onarımlardır.Şimdi kısmen tahrip olmuş mazgallı ve kuleli bir
sur’dur. Yan yana dizili beş kapı bulunan bölümü şehre giriş için kullanılırdı.
Beşkapılar yöresindeki yazıta göre,Kanuni Sultan Süleyman zamanından 1538-1539
yıllarında bir onarım görmüştür. Kulenin bu bölümü 1983 yılında restore
edilmiştir.
FATİH CAMİ
1455’te
Fatih Sultan Mehmet’in Foça’yı zaptından sonra adına yaptırılmıştır. Kanuni
Sultan Süleyman devrinde onarılan camii günümüzde halen kullanılmaktadır.
KAYALAR CAMİİ
Çok
çeşitli onarımlar geçirerek günümüze ulaşmış bir yapıdır.XVI veya XVII yüzyıla
tarihlenebilecek bir yapı olarak dikkati çeker.
OSMANLI MEZARLIĞI
Osmanlı
mezarlığında yapılan incelemelerde en eski kitabe tarihinin Sultan Süleyman
(1520-1566) dönemine ait olduğu saptanmıştır. 16 yy. başlarından 20. yüzyılın
ilk yarılarına kadar kullanıldığı kesindir.
HAFIZ SULEYMAN MESCİDİ
Kim
tarafından yapıldığı belli olmayan mescit,1917 yılında kapanmış olup, 1991
yılında restore edilerek 1992 yılında ibadete açılmıştır.
TİYATRO
1991 yılında yapılan kazılarda M.O. 340-330 yıllarında tarihlenen Anadolu’nun en eski tiyatrosu bulunmuştur. Kazı iki ayrı bölümde yapılmış birinci bölümde 4.5 m yüksekliğinde Analemna duvarı, ikinci bölümde 4 basamak ortaya çıkarılmıştır.
MOZAİK
Roma
dönemi villasının taban mozaiği olup, M.S 4 yüzyıl sonları ile 5. yüzyıl
başlarına tarihlenmektedir.
ARKAİK DUVAR
Son
dönem kazılarında Foça’nın arkaik dönemde 5 km uzunluğunda surlara sahip olduğu
ortaya çıktı. Maltepe Tümüllüsü tepesinde yapılan kazılarda M.Ö 590-580
yıllarına tarihlenen sur duvarlarının bir bölümü ortaya çıkarılmıştır. Tarihçi
Heredot’un sıkça adından söz etmesi nedeniyle Heredot Duvarı adı da
kullanılmaktadır.
Kaynak
: